Bodemkundige data in de BRO (2018)

Basisregistratie Ondergrond (BRO)

De Basisregistratie Ondergrond (BRO) is in 2018 door de overheid aangewezen als registratie van gegevens over de geologische en bodemkundige opbouw van de Nederlandse ondergrond. De inrichting van de BRO wordt geregeld in de Wet Basisregistratie Ondergrond. In 2018 is ook het bijbehorende webportaal, het BROloket, officieel gelanceerd. Dit was het begin van de centrale registratie die we nu kennen.

De eerste gegevens in de BRO waren de bodemkundige boormonsterbeschrijvingen uit het Bodemkundig Informatiesysteem Nederland van Wageningen Environmental Research (WENR). In 2020 kwamen daar de bodemkundige wandbeschrijvingen, de Bodemkaart van Nederland en de Geomorfologische kaart van Nederland bij. In 2022 zijn de grondwatertrappen losgekoppeld van de bodemkaart en in een andere vorm als apart model toegevoegd: het Model Grondwaterspiegeldiepte. Gegevens over bodemkwaliteit worden sinds 2024 opgenomen in de BRO.

Gestandaardiseerde bodeminformatie

Alle bodeminformatie in de BRO is gestandaardiseerd. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld alle boorbeschrijvingen dezelfde coderingen gebruiken, die ook hetzelfde betekenen. Wie wel eens in oude boringen snuffelt kan nog wel eens verrassende horizontcoderingen uit de tijd van de originele classificatie van De Bakker & Schelling (1966) vinden. Wie kent de DG-horizont nou niet?

Bodeminformatie in de BRO moet voldoen aan gegevensstandaarden. Daardoor kan er makkelijker met bodemgegevens van verschillende bronnen gewerkt worden. Het is een stap in de goede richting, maar bodemkunde is nooit echt zuivere koffie. Binnen strak gedefinieerde klassen kan in werkelijkheid nog veel variatie zitten. Er zijn nou eenmaal wat nattere haarpodzols en wat drogere veldpodzols.

Wettelijke taken

De Wet Basisregistratie Ondergrond heeft er niet alleen voor gezorgd dat bodem- en ondergrondinformatie voor iedereen beschikbaar is, maar geeft ook wettelijke verplichtingen aan overheden om de gegevens in de BRO te gebruiken en aan de BRO te leveren. Ook is er een wettelijke verplichting voor het melden en oplossen van onjuistheden.

Het ministerie van LVVN is verantwoordelijk voor het beheren en actueel houden van gegevens over bodem, terreinvormen en grondwaterspiegeldiepte in de BRO. Wageningen Environmental Research doet dit in opdracht van het ministerie en zorgt ervoor dat er ieder jaar een update komt van de bodemgegevens en de kaarten. Hierdoor wordt de kwaliteit en actualiteit van de bodeminformatie gewaarborgd.

Gebruiker centraal

Doordat bodeminformatie vrij beschikbaar is in de BRO, is er een bredere groep gebruikers dan voorheen. Dat vraagt om het gebruiksvriendelijk maken van de bodeminformatie. De Bodemkaart van Nederland bevat veel informatie, maar is voor een leek moeilijk te lezen. Niet iedereen weet bijvoorbeeld wat ‘hollebollige, gemoerde zeekleigronden’ zijn. WENR is bezig om dit te verbeteren. Zo is er een interactieve legenda gebouwd die inzichtelijk maakt wat er op de Bodemkaart staat en hoe het bodemclassificatiesysteem van Nederland in elkaar zit. Er is ook een online toelichting op de legenda van de Geomorfologische kaart. Ook wordt er gewerkt aan themakaarten, waarin alleen een bepaald aspect van de Bodemkaart staat, of een interpretatie waarvoor niet alle informatie in de Bodemkaart nodig is. Hieronder noemen we drie van deze kaarten.

• De Bodemfysische Eenhedenkaart (BOFEK) geeft gebieden aan met een overeenkomstige bodemopbouw en een overeenkomstig hydrologisch gedrag op basis van bodemeigenschappen. De kaart wordt gebruikt in modellen voor transport van water en stoffen in de bodem (Heinen et al., 2020).
• De Landschappelijke Bodemkaart is een combinatie van de Geomorfologische kaart en de Bodemkaart. Deze kaart beschrijft de fysisch-geografische structuur van het landschap, gebaseerd op geomorfologie, bodem en grondwaterstanden en -stromingen. (Van Delft en Maas, 2023). De kaart kan gebruikt worden om geschikte locaties aan te geven voor natuur of voor klimaatadaptieve maatregelen.
• De Bodemkundige Grondsoortenkaart geeft de grondsoorten in Nederland weer met informatie over textuur, veen en bodemprofielopbouw. Deze informatie komt rechtstreeks uit de Bodemkaart (Harkema et al., 2025).

Met themakaarten kunnen steeds meer mensen efficiënter gebruikmaken van bodemdata. De themakaarten zijn toegankelijk op www.bodemdata.nl.