Themadagen & Webinars

Overzicht recente themadagen

Hieronder vindt u een overzicht van de themadagen van de afgelopen 3 jaar en een archief met alle georganiseerde themadagen. Klik op één van de knoppen hieronder om gelijk doorverwezen te worden naar de themadagen uit de desbetreffende periode.

( )

Themadag Bodemclassificatie en -beschrijving

Geologische Dienst Nederland, TNO, Utrecht

Op Sint Maarten (11 november) ging de NBV langs de deur bij de TNO Geologische Dienst te Utrecht voor een themadag over bodemclassificatie en –beschrijving. We telden zo’n 35 deelnemers en hoorden uit verschillende hoeken dat er meer mensen bij hadden willen zijn, maar het niet paste in de immer drukke agenda.

De dag begon met een korte introductie door Joke van Wensem, afzwaaiend voorzitter van de NBV, die door haar medebestuursleden vlak voor de lunchpauze werd verrast met een bedankwoord, bloemetje en cadeau.

Dagvoorzitter Bart Makaske (WUR) legde in zijn presentatie direct de vinger op de zere plek. Hij stelde een aantal dilemma’s voor die de verdeeldheid in de zaal goed weerspiegelde; wat is de definitie van leem, is een bruine bosgrond een podzol, hoe groot is de zandkorrel als je praat over fijn zand? In verschillende vakgebieden worden verschillende methodes gehanteerd als zijnde de standaard. Hierdoor is het soms lastig communiceren tussen vakgebieden.

Ook de Nederlandse Bodemclassificatie is niet 1:1 te vertalen naar de internationale bodemclassificatie (World Reference Base for Soil Resources). Stephan Mantel gaf ons een inkijkje in de internationale standaarden voor bodemclassificatie en beschrijving, en de harmonisatie waar ISRIC continue aan werkt. Hij mist in Nederland een platform waar er discussie over de WRB plaatsvindt. Als lid van de WRB werkgroep zet hij zich in voor het testen en ontwikkelen van de WRB, en worden er regelmatig discussiebijeenkomsten georganiseerd waarbij een groep bodemkundigen het veld in gaat met de WRB.

Van een internationaal perspectief duiken we in het Nederlandse classificatiesysteem. Kees Teuling neemt ons mee op een tijdreis langs de belangrijkste ontwikkelingen in de Nederlandse bodemclassificatie. De Stichting voor Bodemkartering (StiBoKa) werd in 1945 opgericht door prof. Edelman. Door het succes van StiBoKa werden gebiedskarteringen uitgebreid en begin jaren ’50 werd er begonnen met de NEBO kartering voor heel Nederland (1:50.000). De Basisregistratie Ondergrond (BRO) bestaat sinds 2014 en sindsdien is er veel gedigitaliseerd. Op de interactieve website kan dan ook veel informatie verkregen worden over bodemkundig booronderzoek (BHR-P), bodemtypes, bodemeigenschappen, grondwaterstanden etc.

Net voor de lunchpauze werd de Hissinkprijswinnaar bekend gemaakt. Thomas Westhoff gaf een presentatie over zijn universitaire masterscriptie ‘Pathways for peatlands: Towards the achievement of the 2030 & 2050 reduction goals in Dutch peatlands’.

Na de lunch ging Inge van Gelder (Inpijn-Blokpoel) in op hoe geotechnici naar bodems kijken en hoe zij bodem en sediment beschrijven. Gerard Doornbos (Terra Practicus) en Inge gaven vervolgens een practicum, zodat de aanwezigen het geleerde ook in de praktijk konden ervaren door te voelen en te ruiken aan verschillende grondsoorten. Vooral de keileem was daarbij een bijzondere ervaring.

Na een kop koffie leidde Tamara van de Ven (TNO) ons rond in het geologische boorbeschrijvingsruimte van TNO en legde aan de hand van een aantal boringen uit wat er allemaal te zien en af te leiden is uit een boring. Vervolgens gaf Gerard Doornbos aan hoe milieukundige bodembeschrijvingen gaan veranderen. Bregje Brugman gaf vervolgens aan hoe alle bodembeschrijvingen in de BRO teruggevonden kunnen worden.

Op de borrel leerden bodemkundigen, geologen en geotechnici elkaar ook beter kennen en na vandaag begrijpen ze elkaar ook weer beter!

Fietsexcursie rondom Wageningen

Wageningen, 24 juni 2022, verslag door Martha van Eerdt

Na de succesvolle themadag Bodem en Geologie op 14 mei die de NBV samen met de Nederlandse Geologische Vereniging (NGV) heeft georganiseerd, was er op 24 juni een fietsexcursie in Wageningen. De voorspelling van flinke buien schrok een aantal deelnemers af. Maar zoals alle veldwerkers weten, kloppen de voorspellingen vaak niet en valt het weer nog vaker mee. Uiteindelijk gingen we met 25 mensen op pad.

De excursie is al jaren een vast onderdeel van het vak Inleiding Bodem dat gegeven wordt aan Wageningen Universiteit. Ik heb fysische geografie in Utrecht gestudeerd, dus voor mij was alles nieuw. Jetse Stoorvogel en Chantal Hendriks waren onze excursieleiders. Ze hebben ons laten zien waarom de Wageningse Universiteit ligt waar die nu ligt, te midden van een on-Nederlandse diversiteit aan landschappen als stof om te bestuderen. Er is klei en zand, er is nat en droog. Veelgehoorde plaatsaanduidingen als de Wageningse Berg, het Binnenveld en de Wageningse Eng, waar ik vooraf geen beeld bij had, hebben een gezicht gekregen en hun onderlinge verband is me helder geworden.

We vertrokken vanaf het Wereldbodemmuseum naar het zuidoosten. De eerste stop was bovenop de stuwwal waar Chantal een holtpodzol of bruine bosgrond opboorde. De tweede bodem, een enkeerdgrond was voor Jetse. Deze bodem op de Wageningse Eng ligt in de dekzanden tegen de westflank van de stuwwal. De derde stop was in de uiterwaarden waar de Nederrijn de stuwallen uit de voorlaatste ijstijd opruimde. Deze stop bood uitzicht op de stuwwalresten met oostelijk de Wageningse Berg en westelijk de Grebbeberg. In het zuidelijk deel van het glaciale bekken van de Gelderse Vallei  boorden we een pakket rivierklei op dat was afgezet door de Rijn met daarin een poldervaaggrond. Noordelijker in het Binnenveld boorden we onder de dunne kleilaag, veen en dekzand aan. In dit deel van het Binnenveld lagen vroeger de Wageningse proefvelden. Nu wordt er nieuwe natuur Ontwikkeld. Omwille van de verschraling is een deel van de kleilaag verwijderd; dat doet mijn geografen-hart pijn. Een gezellige borrel aan lange picknicktafels buiten het museum sloot de geslaagde excursie af.

 

 

Themadag Bodemkunde en Geologie samen met de NGV

 Wageningen, 14 mei 2022

Rob Comans (WUR) gaf een boeiende lezing over Wijnand Staring. Zonder zijn lobby-werk was er waarschijnlijk geen rijkslandbouwhogeschool in Wageningen geweest. Het is vreemd dat we nog geen Wijnand Staringplein of – Staringstraat in Wageningen hebben. Jaap van der Meer (emeritus Queen Mary University of London) nam ons mee door de geologische geschiedenis van het kwartair met enkele bodems in die afzettingen. Jakob Wallinga (WUR en NCL) legde aan de hand van emmers met water uit hoe dateren met luminescentie werkt en gaf diverse voorbeelden uit de praktijk.

In de lunchpauze en bij de borrel heeft hij met zijn team (Liz Chamberlain, Anna-Maartje de Boer en Alice Versendaal) aan vrijwel alle deelnemers een rondleiding kunnen geven door het Nederlands Centrum voor Luminescentiedateringen (NCL) met spetterend ‘vuurwerk’. Stephan Mantel gaf voor de lunch uitleg dat je bodem ook kan eten en Kees van Diepen gaf op drie momenten een rondleiding door het World Soil Museum.

Na de lunch vertelde Hans Huisman (RCE en RUG) ons meer over hoe de mens invloed heeft uitgeoefend op de bodem en hoe ‘dark earths’ (enkeerdgronden, toemaakdekken etc.) zijn ontstaan. Met voorbeelden van wat ‘celtic fields’, bodems in wetlands en restanten van scheepsladingen ons kunnen vertellen over bodemvorming. Marcel Lankreijer (Eijkelkamp) heeft laten zien wat na de ontwikkeling van de Edelmanboor nog aan andere boren is ontwikkeld (tot een 30 cm diameter boor / lampenhouder) en welke moderne mechanische boortechnieken er zijn.

De dag werd afgesloten met nog een sessie aan rondleidingen en een borrel waar NBV- en NGV-leden elkaar beter leerden kennen of oude bekenden weer tegenkwamen.

Webinar Bodem en Beleid

Online, 25 maart 2022

Bodem komt steeds meer onder de aandacht bij beleidsmakers. Dit webinar gaf ons inzicht in de beleidsdoelen van de EU bodemstrategie, en hoe deze doelen het Nederlandse beleid beinvloeden. Zo wordt er aandacht besteed aan de bodem in de nieuwe omgevingswet en worden er programma’s zoals Slim Landgebruik ontwikkeld waarbij er gekeken wordt naar de potentie die onze bodem heeft voor het vastleggen van extra CO2. 

  • Presentatie Margot de Cleen (Ministerie I&W/RWS) 
  • Presentatie Peter van Mullekom (Santec)
  • Presentatie Jennie van der Kolk (WEnR)

( )

Bodemkunde in het Onderwijs

Broekhuizen, 5 november 2021

In de ochtend namen een paar sprekers ons mee in hun visie op het gebied van bodemkunde in het onderwijs en in de natuureducatie, en de rol van wetenschapscommunicatie. In de middag zijn we op excursie gegaan in het oostelijke rivierengebied om ouder rivierterrassen op te boren. 

Webinar 'Kijken in de bodem'

Online

Op 23 april vond de webinar ‘Kijken in de Bodem’ plaats. Tijdens deze webinar werden we geinspireerd door Karen Vancampenhout (KU Leuven) die via ‘story telling’ het verhaal achter een bodem overbrengt, door Stephan Mantel (ISRIC) die uitleg gaf over het maken van een bodemmonoliet en het belang van de collectie in het ISRIC Wereld Bodem Museum, en Christina Eickmeier (CHRITH architects) die vanuit het project ‘Kijken in de grond’ (https://www.chrith.com/projecten/kijken-in-de-grond/) op een creatieve manier de grote verscheidenheid aan bodems liet zien/ervaren.

Webinar 'Gezonde Bodem en Voedsel - deel 2'

Online

Op 22 januari vond deel 2 van onze webinar Gezonde Bodems en Voedsel plaats. Tijdens deze webinar gingen we verder in op de methodes om bodegezondheid te meten en hoe we onze kennis over de bodemgezondheid kunnen toepassen in de transitie naar een circulaire economie. Drie boeiende sprekers deden hun verhaal. Bekijk de presentaties van onze 3 sprekers hieronder. 

( )

Webinar 'Gezonde Bodem en Voedsel'

Online

Vragen als: wat is een gezonde bodem, en hoe behouden we of verbeteren we deze op een duurzame manier voor voedselproductie, stonden centraal tijdens de webinar Gezonde Bodems en Voedsel die op 20 november werd gehouden. De stip op de horizon is hetzelfde, maar de weg er naartoe kan verschillen. Bekijk de presentaties van onze 4 sprekers hieronder. 

Webinars 'Soil and nitrogen'

Online

Bodems kunnen een rol spelen bij het reduceren van emissies naar de atmosfeer en uitspoeling van stikstof naar grond/oppervlakte water. In drie online webinars behandelen we de oorzaak van de stikstofcrisis, welke (bodem gerelateerde) maatregelen er genomen (kunnen) worden om de uitstoot en uitspoeling terug te dringen en hoe we langzaam richting circulaire landbouw bewegen.

Webinar 1: Facts and figures on the nitrogen crisis in the Netherlands – Prof. Jan Willem Erisman (Louis Bolk Institute), Dr. Albert Bleeker (RIVM), Prof. Wim de Vries (Wageningen University & Research)

Webinar 2: How the agricultural sector could be adopting nitrogen reduction measures – Dr. Gerard Velthof (Wageningen Environmental Research),  Trienke Elshof (LTO), Frank Verhoeven (Boerenverstand)

Webinar 3:  Towards agricultural circularity for nitrogen – Dr. Eke Buis (Ministerie van LNV), Dr. Inge Regelink (WEnR).

 

Exclusief voor leden en deelnemers: de webinar is opgenomen en kan bekeken worden onder door hier te klikken en het toegestuurde wachtwoord in te voeren.

( )

Bodem en Archeologie

Huis van Hilde, Castricum, 22 november 2019

Bodem en archeologie zijn sterk met elkaar verbonden. Inzicht in het ontstaan en ontwikkelen van landschappen en cultuur kan ons helpen bij het oplossen van huidige maatschappelijke vraagstukken. In de ochtend namen een aantal sprekers je mee terug in de tijd (zie presentaties) en in de middag kregen we de kans om het museum Huis van Hilde te bezoeken en fietsten we onder leiding van een aantal gidsen door het Oer-IJ gebied.

Precisielandbouw

Van den Borne Aardappelen, 28 juni 2019

Een themadag over precisielandbouw bij eigenzinnige en ingenieuze boer Jakob van den Borne. Hij maakt gebruik van de nieuwste technologie. Er waren ook presentaties over pixellandbouw (PixelFarming), precisie (N) bemesting van grasland en het gebruik van sensoren voor opbrengst-bepalingen (WUR) en hoe onze toekomstige boeren opgeleid worden met preciesielandbouw. 

( )

( )

Wageningen Campus, 23 november

Jarenlang was bodemdata versnipperd aanwezig, met grote verschillen in kwaliteit. Sindsdien zijn er vele nieuwe methoden ontwikkeld om data te verzamelen, verwerken en toe te passen.

Nederlands Watermuseum, 23 juni Organische stof in de bodem staat momenteel erg in de belangstelling, niet alleen vanwege haar belang voor bodemkwaliteit, maar ook omdat de bodem zeer belangrijk is voor de berging van koolstof.

( )

Wageningen Campus, 24 november

Organische stof in de bodem staat momenteel erg in de belangstelling, niet alleen vanwege haar belang voor bodemkwaliteit, maar ook omdat de bodem zeer belangrijk is voor de berging van koolstof.

Veenweiden Innovatiecentrum, 16 juni

Bodemdaling door inklinking en veenoxidatie van veen treft zowel stedelijke als landelijke gebieden. Tijdens deze themadag zullen de effecten van bodemdaling en de maatregelen voor duurzaam beheer van het Veenweidegebied centraal staan. Laat je inspireren door een breed scala aan sprekers en een excursie naar het Veenweiden Innovatiecentrum (VIC): www.veenweiden.nl.

Amsterdamse Waterleidingduinen, 11 november

De duinen worden door velen gezien als iets simpels: zandbergen die de kust beschermen. Toch schuilen er vele processen achter de vorming en instandhouding van hun huidige staat. Op deze themadag gaan we in op de complexe ecosystemen die zich schuilhouden in de duinen en het effect van menselijk ingrijpen op deze dynamiek.

DCMR Milieudienst Rijnmond, 16 september

Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in de stad. In de toekomst is het de vraag of het duurzaam is om al het voedsel van buiten de stad aan te laten voeren. Wat zijn de eisen zijn die aan de bodem worden gesteld en hoe kan men een duurzaam stadslandbouwsysteem bereiken.

Universiteit Wageningen, 4 december

Jarenlang was bodemdata versnipperd aanwezig, met grote verschillen in kwaliteit. Sindsdien zijn er vele nieuwe methoden ontwikkeld om data te verzamelen, verwerken en toe te passen.

In en om de Hedwigepolder, 26 juni

De Hedwigepolder was jarenlang onderwerp van hevige politieke discussie in Nederland, en van ruzie met Vlaanderen. In 2005 spraken de buren af dat de polder zou worden teruggegeven aan de natuur. Nu is de vraag: wordt het een ‘modderbak met slib’ of een mooi natuurgebied?

Wageningen Universiteit, 7 november

Ondergronds zit vele malen meer biomassa dan bovengronds: per vierkante meter vindt je bijvoorbeeld al 300 wormen. Deze en vele andere organismen dragen bij aan onder andere bodemkwaliteit, structuur, diversiteit, nutriënten, productie en opslag van broeikasgassen en gewassenproductie.

Geeste (Duitsland), 20 juni Turfwinning heeft een grote rol gespeeld in de vorming van het huidige landschap van Nederland: tot de opkomst van steenkool in de 19e eeuw was turf op veel blekken de belangrijkste brandstof en werd op grote schaal weggebaggerd van onder de zeespiegel.

( )

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

( )

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

( )

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag

Wageningen – 8 november

  • Programma
  • Presentaties
  • Foto’s
  • Verslag